Biraz bekleteceğiz...Bilgilerini kontrol ediyoruz.
icon_player_arrow_down
icon_player_favorite ŞARKIYI FAVORİLERİNE EKLEMEK İÇİN ÜYE GİRİŞİ YAP.
icon_player_volume icon_player_mute
ANLAYAMAZSIN SEKSENDÖRT
Eğer bir gün gidersem bırakamam ikimizi
Kader deyip geçersem avutamam kendimi
Yaşar mıyım bu meçhul hikayeyi
Yazmadım bilemem ki

Biter mi bu yük kadınım alışamam yokluğuna
Demir atıp dalarım takılırım anılara
Kalır mıyım bulanık sabahlara
Uyanmadan bilemem ki

Eğer bir gün ararsan yaşıyorum düşe kalka
Merak edip sorarsan içim dışım paramparça
Döner misin yeniden bu adama
Sormadan bilemem ki

Anlayamazsın kaçamazsın
Dertten kederden kurtulamazsın (uyuyamazsın)
Bittim gururdan bu sevdadan
Ne hale geldim anlayamazsın
saniye sonra kapanacak.

ÖLÜME MEYDAN OKUYAN 'ZOMBİ' YILDIZ

Gökbilimciler, bilinen her türden 'yıldız ölümü teorisine' karşı koyan bir 'zombi' yıldız keşfettiler.

Evrende, güneşimizden çok daha büyük olan bir yıldızın ölümü çoğunlukla şöyle gerçekleşir: Milyonlarca ve milyonlarca yıl parladıktan sonra yıldızın hidrojeni tükenmeye başlar. Bu yakıttan mahrum kalan yıldız, kendi ışığını üreten nükleer füzyon sürecini gerçekleştiremez. Ardından çekirdeği sıkışır ve ısınır, çoğunlukla geride sadece demir kalana dek daha ağır elementler üretir. Ölüm ânındaysa bir saniye içinde çekirdek çöker ve birkaç ay sonra solgunlaşacak olan muhteşem bir ışık şovuyla (süpernova) uzaya yıldız tozlarını saçar. Ölen yıldız, ardında bir nötron yıldızı, çok yoğun bir cisim veya evrenin gizli ışık yutucuları olan kara delikler bırakır.

Öte yandan, bir yıldızın yapması beklenmeyen şey, (patlamanın ardından) bir şekilde canlı kalmasıdır.

Gökbilimcilerden oluşan uluslararası bir ekip geçtiğimiz çarşamba günü, 2014 yılında meydana gelen ve yaklaşık 600 gün boyunca patlamayı sürdüren bir süpernova keşfedildiğini açıkladı ve bunun şimdiye kadar tespit edilmiş olan en uzun patlama olduğu ifade edildi. Bilindik süpernova parlamaları genelde sadece 100 gün sürer ve 130 günden fazla devam eden bir parlama oldukça enderdir. Astronomlar arşiv verilerini incelerken, 1954’te kaydedilen görüntülerde uzayın aynı bölgesinde parlayan başka bir süpernova izine ulaştılar. Araştırmacılar, her iki patlamanın kaynağı olan yıldızın, bir şekilde ilk patlamadan sağ kurtulduğunu ve 60 yıl sonra yeniden patlamayı başardığını açıkladılar.

Türünün ilk örneği
Bu yeni süpernova, Eylül 2014’te, gökyüzündeki yeni nesneleri bulmak için tasarlanan ve Palomar Dönemsel Gözlem Grubu tarafından idare edilen California Teknoloji Enstitüsü’nde tespit edildi. IPTF14hls biçiminde adlandırılan süpernova, Tip II-P süpernova olarak sınıflandırıldı. Küresel bir robotik teleskop ağı olan Las Cumbres Gözlemevi’nden gökbilimciler, en yoğun çalışma dönemlerinde, süpernova araştırmaları için Palomar’den elde edilen verileri inceliyorlardı. Bu süpernovayı bir kenara not ettiler; ancak süpernovanın solgunlaştığını gördüklerinde, takip etmeye devam ettiler. Daha sonraları, 2015 yılının başında, Las Cumbres’te çalışan bir gökbilimci olan Iair Arcavi, asistanı Andrew Wong’dan süpernovaya ilişkin tüm bilgileri yeniden gözden geçirmesini istedi. Wong, sıra dışı bir şey buldu: IPTF14hls, bir zamanlar solmuş ama sonradan tekrar parlamaya başlamıştı. Arcavi’ye bu durumun normal olup olmadığını sordu.

“Kesinlikle değil, dedim,” diyor Arcavi. “Bu çok tuhaf.”

Sonuçta, süpernova bir defa gerçekleşen bir olgudur. “Bir süpernova parlaklaşır ve sonra solar,” diyor. “Bir kez daha parlamaması gerekir.”

Arcavi ilkin, iPTF14hls süpernovası üzerine yapılan araştırmalarda, yakınlarda parlayan başka bir yıldızın bulunması ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyordu. O ve meslektaşları, gök cismi üzerinde bazı detaylı çalışmalar yapmaya karar verdiler. Kimyasal bileşimi, saçılan maddelerin hızı, patlamanın zamanı ve diğer önemli özellikler hakkında bilgi veren spektrumları incelemek için teleskoplarını kullandılar. Elde ettikleri bulgular bunun sağlıklı, yaşayan bir yıldız olmadığını, ancak bir süpernova olduğunu işaret ediyordu. “Gerçekten de şaşırdım,” diyor Arcavi. “Görmeyi umacağım en son şey, süpernovalara ilişkin tipik bir spektrumdu; yani, elde edebileceğiniz en olağan süpernova oluşumu.”

ZAMAN GEÇTİKÇE DAHA DA GİZEMLİ BİR HÂL ALDI
Arcavi, Las Cumbres Gözlemevi teleskoplarını gizemli patlamanın üzerinde sabitledi. Birkaç günde bir yeni sonuçlar geldi. “Günler geçtikçe durum daha da gizemli bir hale geldi,” diyor. Süpernova, astronomların dağarcığındaki bilinen her türlü yıldız ölümü teorisine meydan okuyordu.

iPTF14hls’nin parlaklığı iki yıldan uzun bir zaman boyunca, dönem dönem tekrar patlar gibi şekil değiştirdi. Etrafa yayılan materyaller yavaşlamaktan ziyade aynı hızda yol alıyordu. Patlamanın ısısı da değişmiyordu. Patlamanın tüm bu garip karakterinin açıklanamaması nedeniyle, yıldız ölümüne dair tüm teorik modeller tek tek geçersiz kaldı. 1954’te kaydedilen ilk görüntüler, araştırmacıların kafasını daha da karıştırdı.

Gökbilimciler, “nabız atımlı-çift kararsız süpernova” diye garip bir isim verdikleri, daha önce gözlemlenmemiş bir olayın var olma olasılığını açıklayan teorik bir model üzerinde anlaştılar. Bu modele göre, güneşimizin kütlesinin 100 katı kadar çok büyük kütleli yıldızlar çekirdeğinde o kadar ısınır ki, enerjiyi madde ve karşı-maddeye dönüştürürler. Yıldızın dış tabakalarını savurup çekirdeğini sağlam bırakan patlamalar gerçekleşir. Çekirdeğin çökme sürecinde on yıllar boyunca yeni patlamalar gözlemlenebilir.

Ancak bu açıklamanın da bazı noksanları var. iPTF14hls, teoride öngörülenden daha fazla enerji üretmiş. Arcavi, bulguları paylaştığı her bilim adamının yanıt vermekte zorlandığını ifade ediyor. “Araştırma yayınlanmış olsa dahi, henüz gözlemlerimizi tam olarak açıklayan bir teori ya da herhangi bir modelimiz bulunmuyor,” diyor. Nature dergisinin bu denli büyük bir soruna somut bir cevabı bulunmayan bir araştırmayı yayınlanmaya ikna olması da ilgi çekici. Öte yandan, gerçekten de bu süpernovanın doğasının açıklanabilmesi için, dünyanın her yerindeki gökbilimcilerin bulguları görmeleri ve tamamen yeni bir model oluşturmaları gerekiyor. Arcavi, başka birilerinin kendi arşiv verilerinde bulunan ve süpernovanın daha eski görüntülerini içeren görüntülere ulaşabileceklerini umuyor.

Harvard Üniversitesi’ne bağlı Smithsonian Astrofizik Gözlemevi’nden gökbilimci Sarah Sadavoy, araştırma katılımcısı değil ve uzun süredir patlamaya devam eden süpernovayı “garip bir olgu” diye nitelendiriyor. Sadavoy, bulgulara ilişkin en büyük gizemin kozmik patlama sahnesindeki hidrojenin tespit edilmesi olduğunu söylüyor. Sarah, “Bu büyük yıldızların en dış katmanında hidrojen bulunur ve bu nedenle ilk patlama sırasında uzaya saçılması gerekir,” diyor. “Bu olay, bu türden diğer birçok süpernova kadar güçlü ve bu nedenle hâlâ hidrojen barındırması mantığa uygun değil.”

Öte yandan, bazı kozmik gizemler sinir bozucu olsa da iyidir. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde yıldızlar üzerine araştırmalar yapan astrofizikçi Anna Frebel, “Devasa yıldızların patlama mekanizmaları ve bağlantılı element üretim süreçleri hakkında henüz anlamadığımız birçok şey var,” diyor. “Bu nesnenin keşfedilmesi, daha önce hiç görülmemiş olması nedeniyle çok daha şaşırtıcı ‘sorunlar’ yaratıyor gibi görünse de bu tür zorluklar, gökbilimcilerin yıldızların ölümü hakkında daha fazla şey anlamalarına yardımcı oluyor.”

Arcavi, keşfin gökbilimcileri araştırmalarında karşılaştıkları süpernovaları tekrar gözden geçirmeye zorlayacağını ifade ediyor. “Herhangi bir araştırmacı bu çeşit bir süpernova gördüğünde tekrar bakmalı ve bunun garip olgulardan biri olup olmadığını kontrol etmeli,” diyor. “Bu tip süpernovalardan kaç tanesini gözden kaçırdığımızı henüz bilmiyoruz.”

‘Zombi' bir yıldız mı?
Kimi araştırmacılar, iPTF14hls süpernovasından sorumlu olanın, evrende parlayan ve ölümsüzlüğü çağrıştıran “zombi bir yıldız” olduğunu ifade ediyor. Arcavi, bu yakıştırmayla ilgili bazı karışık duygular taşıdığını söylüyor. “Walking Dead” (yürüyen ölüler) ve diğer ölümsüzlere dair pek çok başka tasvir, ‘zombi’lerin büyük uğraşlar sonrasında öldürülebileceğini gösteriyor. Ve öldükleri zaman, genellikle o halde kalırlar ya da topraktan çıkardıkları şanssız insanı hayata geri döndürürken, kendileri son nefeslerini verirler. Gelin görün ki bu yıldız son nefesini vermiyor.

Diğer yandan, süpernova son bir yıl içinde yavaş yavaş parlaklığını yitirmeye başladı. Gökbilimciler, uzaya saçtığı maddeler genişledikçe, alana odaklanan güçlü teleskopların patlamanın merkezini görüntüleyebileceği kadar şeffaf hale gelmesini umuyorlar. Yıldız gözlemi yapan ilk uzay teleskobu olan Hubble, önümüzdeki ay bu süpernovaya bir süreliğine odaklanacak. IPTF14hls’nin geleceği belirsizliklerle dolu. Arcavi ve meslektaşları, henüz yıldızın patlamadan sağ çıkıp çıkmadığını bilmiyorlar.
“Son patlamanın bu denli uzun sürmesi tuhaf; ancak bu durum, yıldızın hâlâ hayatta olduğu anlamına gelmiyor,” diyor Arcavi. “Şahsen, her iki olasılık üzerine de bahse girmezdim.”

gazeteduvar.com.tr

Benzer Haberler

  • Yaşam'TÜRKLER SAĞ TARAFA YATIP, UYUYOR'Türk Uyku Tıbbı Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Hikmet Yılmaz, ülkelere göre uyku alışkanlıklarını açıkladı.
    'TÜRKLER SAĞ TARAFA YATIP, UYUYOR'
  • YaşamABD'NİN YENİ GÜVENLİK RİSKİ: AŞIRI ŞİŞMANLIKABD Savunma Bakanlığı Pentagon'un danışmanları, ülkede giderek yayılan obezitenin ABD Ordusu için büyük engel oluşturduğu uyarısında bulundu.
    ABD'NİN YENİ GÜVENLİK RİSKİ: AŞIRI ŞİŞMANLIK
  • YaşamTARIM İŞÇİLİĞİNDEN DÜNYA ŞAMPİYONLUĞUNA!Antalya'da bahçe ve seralarda yevmiyeli tarım işçisi olarak çalışan 18 yaşındaki Şüeda Özcan aslında bir dünya şampiyonu.
    TARIM İŞÇİLİĞİNDEN DÜNYA ŞAMPİYONLUĞUNA!
  • YaşamBURCUNUZU BU HAFTA NELER BEKLİYOR!Astrolog Ferhan Akçidem, burçları her hafta Pazartesi sabahları Süper FM’de Geveze’nin Oyunu’nda anlatıyor...
    BURCUNUZU BU HAFTA NELER BEKLİYOR!
  • YaşamYUNUS EMRE'NİN BİLİNMEYEN 15 ŞİİRİ ORTAYA ÇIKTI!Türk tasavvuf edebiyatı ve fikir hayatının 13. yüzyıldaki en değerli kişilerinden olan Yunus Emre'nin bilinmeyen ve ilahi aşkın işlendiği 15 şiiri tespit edildi.
    YUNUS EMRE'NİN BİLİNMEYEN 15 ŞİİRİ ORTAYA ÇIKTI!
  • YaşamBABA OLARAK ERKEĞE İHTİYAÇ KALMADI!Üremenin kuralları üzerine yapılan bir araştırma çok ilginç sonuçlar ortaya koydu.
    BABA OLARAK ERKEĞE İHTİYAÇ KALMADI!

FOTO

GALERİ

  • PHOTOSHOP KULLANMADAN ÇEKİLEN EN İYİ FOTOĞRAFLARProfesyonel ya da ciddi olarak fotoğrafçılık ile uğraşanların çok daha iyi anlayacağı üzere doğada zaman zaman öyle anlar vardır ki, fotoğrafını çektiğinizde ömür boyu mükemmel bir anı olarak kalırlar.
    PHOTOSHOP KULLANMADAN ÇEKİLEN EN İYİ FOTOĞRAFLAR
    PHOTOSHOP KULLANMADAN ÇEKİLEN EN İYİ FOTOĞRAFLAR icon_go
  • 'YERYÜZÜ GÜZELİ' ADAYLARI TANITILDIBirleşmiş Milletler (BM) tarafından düzenlenen 2018 Miss Earth (Yeryüzü Güzeli) yarışmacıları basına tanıtıldı.
    'YERYÜZÜ GÜZELİ' ADAYLARI TANITILDI
    'YERYÜZÜ GÜZELİ' ADAYLARI TANITILDI icon_go
  • MEVSİM GEÇİŞLERİNDE HASTA OLMAMAK İÇİN BU ÇAYLARI İÇİN!Mevsim geçişlerindeki sıcaklık değişimleri vücut direncimi kırarak bizi hasta eder...
    MEVSİM GEÇİŞLERİNDE HASTA OLMAMAK İÇİN BU ÇAYLARI İÇİN!
    MEVSİM GEÇİŞLERİNDE HASTA OLMAMAK İÇİN BU ÇAYLARI İÇİN! icon_go
  • AVRUPA'NIN EN HIZLI TREN ROTALARI!Trenle seyahat, konforlu ve huzurlu bir yolculuğun yanı sıra ekonomik bir tatil imkânı da sunuyor.
    AVRUPA'NIN EN HIZLI TREN ROTALARI!
    AVRUPA'NIN EN HIZLI TREN ROTALARI! icon_go
  • COMİC CON ÇILGINLIĞI!Dünyanın en renkli etkinliklerden biri olarak kabul edilen Comic Con Rusya 2018 ile bilgisayar oyunu meraklılarını buluşturan IgroMir (Dünya Oyunları) Fuarı Rusya’nın başkenti Moskova’da yapıldı.
    COMİC CON ÇILGINLIĞI!
    COMİC CON ÇILGINLIĞI! icon_go
  • EKSİ 62 DERECEDE HAYAT!Dünya'nın en soğuk yerlerden biri olarak bilinen Yakutistan'da aşırı soğuk hava hayatın devam etmesine engel olmuyor...
    EKSİ 62 DERECEDE HAYAT!
    EKSİ 62 DERECEDE HAYAT! icon_go
  • YER ÇEKİMİNE MEYDAN OKUMA ANLARI!Newton’un Evrensel Çekim Yasası şöyle der: “Evrendeki her parçacık, başka bir parçacığı, kütlelerinin çarpımıyla doğru orantılı ve aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı olan bir kuvvetle çeker.”
    YER ÇEKİMİNE MEYDAN OKUMA ANLARI!
    YER ÇEKİMİNE MEYDAN OKUMA ANLARI! icon_go
  • DÜNYANIN EN İYİ YEME İÇME ŞEHİRLERİİnternet kullanıcılarının verdiği oylarla dünyanın en iyi yeme içme şehirlerini seçti. İtalya’dan üç şehir birden listeye girdi.
    DÜNYANIN EN İYİ YEME İÇME ŞEHİRLERİ
    DÜNYANIN EN İYİ YEME İÇME ŞEHİRLERİ icon_go
icon_close